7-th Asian Games | Astana Almaty 2011

Азия ойындары (сондай-ақ азиада аталатын) - төрт жыл сайын 1951 жылдан бері Азия елдерінің барлығында атлеттер арасында өткізілетін спорт жарысы. Есептеу Нью Делиде өткен бірінші Ойыннан жүргізіліп келеді. Ойындардың жалпы ұзақтығы - Ашылу және Жабылу салтанатын қоса кем дегенде 7 және ең дегенде 16 күннен артық емес. Ойын Халықаралық Олимпиада комитетінің (ХОК) қадағалауымен Азиялық Олимпиада кеңесімен (АОК) реттеледі. Азия ойындарының эмблемасы, туы, ұраны мен әнұраны Кеңес меншігі болып табылады. Жарыстар өз елін білдіретін Ұлттық Олимпиада комитеті бастайды. Мемлекеттік ту мен әнұран марапаттау рәсімінде бірге жүреді. Он алтыншы ойын 2010 жылы 12-27 қарашада Қытайда Гуанчжоуда өтеді. Бұл жерде Азия ойындарында бірінші рет Крикет өтеді.

Азия ойындарының туындауы

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Азияның бірнеше елі тәуелсіздік алды. Көптеген жаңа елдер өзара түсіністікті нығайтуға көмектесетіндей жарыстардың жаңа түрлерін жасағысы келді. 1948 жылғы тамыз айында Лондонда Он төртінші Олимпиада ойындарының барысында Үндістан Олимпиада комитеті Гуру Дутт Сонди тұлғасында Азия спорт командаларының басшыларына «Азия Атлеттік Федерациясын» құруға келіскен Азия ойындарын өткізу идеясын талқылауды ұсынды. 1949 жылы ақпанда «Азия ойындарының федерациясы» формалды құрылып аталды. Бірінші Азия ойындарын Нью-Делиде өткізуге шешім қабылданды.

Федерацияның түрленуі

1962 жылы Федерацияда Тайвань мен Израильді қабылдау мәселесі бойынша дау туындады. Ойынды қабылдаушы Индонезия осы елдерді Федерацияға қабылдауға қарсы болды. 1970 жылы Оңтүстік Корея Солтүстік Корея тарапынан болатын қауіпсіздікке қауіп туындауына байланысты ойындарды жүргізе алмады, ойындар Корея қаражатын пайдаланып Таиланд астанасы - Бангкокта өткізілді. 1973 жылы АҚШ пен Тайваньның бірнеше елдері мен Израильде Араб ұлттық оппозициясын танумен байланысты дау туындады. 1977 жылы Пәкістан Бангладеш пен Үндістанмен қақтығыс салдарынан ойындарды өткізе алмады. Ойындар тағы Бангкокқа ауыстырылды. Осы оқиғалардан кейін Азияның Ұлттық Олимпиада комитеттері Азия ойындары Федерациясының жарғысын өзгерту туралы шешім қабылдады. Азиялық Олимпиада кеңесі аталған жаңа бірлестік құрылды. Осы кеңес ойындарды 1986 жылдан бері қадағалайды.

Тайвань қабылданды, бірақ АОК ХОК стандарттарына сәйкес оны «Қытай (Тайбэй)» деп атайды. Израиль шығарылып тастап, еуропалық жарыстарға қосылды.

Кеңею

Ойындарға 1994 жылы бірнеше елдердің қарсы болуына қарамастан АОК бұрынғы кеңес республикаларын шақырды: Қазақстан, Қырғызстан, Өзбекстан, Түркіменстан және Тәжікстан.

2006 жылы Австралия АОК кіруден бас тартты.

Жазғы Азия ойындарының тізімі

2014 жылға дейін Азия ойындарына қатысқан және әлі де қатысатын елдер.

¹Басында Оңтүстік Кореяда өтуі керек болатын ²Басында Пәкістанда өтуі керек болатын

Спорт түрлерінің тізімі

Бұл жерде Азия ойындарында өткен және өтетін спорт түрлері алфавит ретімен және олар ұсынылған жылдар берілген.

Өзге Азиялық ойындар

Жеке Азия ойындарынан басқа сондай-ақ Қысқы Азия ойындары (1986), Жабық Азия ойындары (тақ жылдары 2005 жылдан), Жағажайлық Азия ойындары (жұп жылдары 2008 жылдан), сондай-ақ өңірлік (Орта Азиялық, Шығыс Азиялық, Оңтүстік Азиялық), Оңтүстік Шығыс Азиялық және Батыс Азиялық) түрлері жүргізіледі.

Қысқы Азия ойындары

Қысқы Азия ойындарында Қазақстан спортшылары жеңіп алған медальдар саны